Ulga badawczo – rozwojowa (B+R)

18 sty

Ulga badawczo – rozwojowa (B+R) jest instrumentem finansowym, które zostało zaktualizowane na mocy przepisów Ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Art. 18d, 18da, 18db, 18e) oraz Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Art. 26e), zmodyfikowanych Polskim Ładem. 

Ulga badawczo – rozwojowa jest skierowana do płatników CIT oraz PIT, z wyłączeniem podatników rozliczających się na zasadach ryczałtu, karty podatkowej lub CIT-u estońskiego, którzy prowadzą działalność badawczo – rozwojową. Innymi słowy, do skorzystania z ulgi B+R są uprawnione osoby fizyczne opodatkowane liniowo (PIT-36L) lub według skali podatkowej (PIT-36), oraz płatnicy CIT opodatkowani na zasadach klasycznych (CIT-8). 

Zastosowanie ulgi B+R umożliwia podatnikowi kolejne odliczenie od podstawy dochodu wydatków zaliczanych do grupy kosztów kwalifikowanych (wyszczególnione i opisane w dalszej części), związanych z prowadzoną przez podatnika działalnością badawczo – rozwojową. Koszty kwalifikowane, generowane z tytułu działalności B+R, podatnik odlicza w pierwszej kolejności jako koszty podatkowe zgodnie z stosowanymi przez niego zasadami podatkowymi. Innymi słowy, każdy koszt uzyskania przychodu, zaliczany do grupy kosztów kwalifikowany, może być ponownie odliczony od podstawy dochodu podatnika

Wysokość ulgi B+R może wynosić od 100% do nawet 200% konkretnych kosztów kwalifikowanych poniesionych przez podatnika na działalność badawczo – rozwojową,  na co wpływ ma status firmy

Wysokość ulgi B+R nie może być wyższa od kwoty dochodu osiągniętego przez firmę w danym roku podatkowym z działalności gospodarczej pozarolniczej dla płatników PIT lub z innych źródeł przychodów niż zyski kapitałowe dla płatników CIT. 

Jeżeli osiągnięty przez podatnika dochód jest niższy od wartości przysługującej mu ulgi, płatnik może skorzystać z odliczenia w okresie do 6 lat podatkowych od roku poniesienia kosztów kwalifikowanych. Możliwe jest również rozliczenie kosztów poniesionych wcześniej, co wymaga złożenia przez podatnika stosownej korekty zeznania podatkowego. Oznacza to, że ulga B+R może być rozłożona w czasie

Podatnikom, którzy chcą zastosować ulgę B+R w pierwszym roku działalności przedsiębiorstwa, przysługuje zwrot środków o wysokości odpowiadającej iloczynowi nieodliczonego odliczenia i stawki podatku obowiązującej podatnika w danym roku podatkowym.

Głównym założeniem ulgi B+R jest zmotywowanie polskich przedsiębiorców do zwiększania innowacyjności produktów i wykorzystywanych technologii, poprzez samodzielne realizowanie prac badawczo – rozwojowych

Obszarem ulgi B+Rkoszty kwalifikowane, ponoszone przez podatnika z tytułu realizowanej przez niego działalności badawczo – rozwojowej. Zawiera się w nich szerokie spektrum wydatków, związanych z opłaceniem usług obcych, zakupem dóbr materialnych oraz wypłacaniem wynagrodzeń dla kardy ludzkiej. 

Wynagrodzenia wypłacane pracownikom zaangażowanym do realizowania prac B+R, stanowią najczęściej rozliczaną przez podatników grupę kosztów kwalifikowanych. Koszty wynagrodzenia można podzielić na dwie kategorie ze względu na rodzaj umowy zawartej między pracownikiem a pracodawcom. Pierwszą stanowią koszty poniesione z tytułu stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy, w czym mieszczą się wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Drugą stanowią koszty poniesione z tytułu usług wykonanych przez pracownika na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Kosztem kwalifikowanym wynagrodzenia są również sfinansowane przez płatnika składki ubezpieczeń społecznych z tytułu wyliczonych wariantów umów (w tym umowy zlecenia i umowy o dzieło), w takiej części, w jakiej czas przeznaczony na realizację działalności badawczo-rozwojowej pozostaje w ogólnym czasie pracy pracownika w danym miesiącu.

Realizacja działalności badawczo – rozwojowej związana jest z pozyskaniem niezbędnych do tego celu dóbr materialnych, wśród których mieszczą się materiały i surowce bezpośrednio związane z pracami B+R oraz wykorzystywane bezpośrednio do prac B+R sprzęty specjalistyczne, niebędące środkami trwałymi. Koszt kwalifikowany stanowią również odpisy amortyzacyjne od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych w prowadzonej działalności B+R, z wyłączeniem samochodów osobowych oraz budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością. Budowle, budynki i lokale będące odrębną własnością mogą być stanowić koszt kwalifikowany wyłącznie w odniesieniu do płatników posiadających status centrum badawczo – rozwojowego

Ostatnią grupę kosztów kwalifikowanych, możliwych do odliczenia od podstawy podatku dochodowego, stanowią koszty ponoszone z tytułu pozyskania różnorodnych usług obcych. Zawierają się w nich koszty związane z pozyskaniem ekspertyz, opinii, usług doradczych i usług równorzędnych, jak również pozyskania wyników na potrzeby działalności B+R od jednostek naukowych. Do jednostek naukowych zaliczaneuczelnie, federacje podmiotów szkolnictwa wyższego, instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe, Polska Akademia Umiejętności oraz inne podmioty prowadzące głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, jak również pozyskanie wyników od innych podmiotów niż jednostki naukowe mogą być stanowić koszt kwalifikowany wyłącznie w odniesieniu do płatników posiadających status centrum badawczo – rozwojowego. Odrębną grupę kosztów kwalifikowanych związanych z pozyskaniem usług obcych stanowią koszty związane z odpłatnym korzystaniem z aparatury naukowo – badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności B+R oraz koszty związane z nabyciem usługi wykorzystania aparatury naukowo – badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności B+R. Należy zaznaczyć, że wyliczone usługi związane z samodzielnym korzystaniem przez podatnika z aparatury naukowo – badawczej oraz zakupem usługi wykorzystania aparatury naukowo – badawczej stanowią koszt kwalifikowany, wyłącznie w przypadku jeżeli nie są nabywane u podmiotu powiązanego. Ostatnią grupę kosztów kwalifikowanych, mieszczących się kategorii usług obcych, stanowią koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Zalicza się do nich wydatki ponoszone przez podatnika z tytułu przygotowania dokumentacji zgłoszeniowej do właściwego organu (Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej lub jego międzynarodowe odpowiedniki) i dokonania zgłoszenia ochrony własności intelektualnej, w tym w związku z wykonaniem tłumaczenia dokumentów. Kosztem kwalifikowanym są również opłaty i inne koszty prowadzenia postępowania, jakie podatnik ponosi od momentu złożenia zgłoszenia w Urzędzie Patentowym lub innym organie. W kategorii tej zawierają się również koszty ponoszone ze względu na odparcie zarzutów niespełnienia warunków w postępowaniu zgłoszeniowym i po jego zakończeniu, takie jak koszty zastępstwa prawnego i procesowego. Koszt kwalifikowany stanowią również opłaty okresowe, opłaty za odnowienie, tłumaczenia oraz opłaty za dokonywanie innych czynności koniecznych dla nadania lub utrzymania ważności patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy oraz prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, w szczególności koszty walidacji patentu europejskiego.

Przepisy rozróżniają trzy podstawowe kategorie podatników, charakteryzujących się właściwymi limitami ulgi B+R:

  • mikro, małe i średnie podmioty prowadzące działalność B+R, posiadające status centra badawczo – rozwojowego,
  • duże podmioty prowadzące działalność B+R, posiadające status centra badawczo – rozwojowego,
  • pozostałe podmioty prowadzące działalność B+R.

Tabela przedstawia limity ulgi B+R na poszczególne koszty kwalifikowane dla poszczególnych rodzajów podmiotów uprawnionych do ulgi.

Koszt kwalifikowanyLimit odliczenia podatnika
Przedsiębiorstwo o statusie centrum badawczo – rozwojowegoPozostałe przedsiębiorstwa
Koszt wynagrodzenia pracowników 200%200%
Koszt zakupu materiałów i surowców 200%100%
Koszt zakupu sprzętu specjalistycznego, niebędącego środkami trwałymi200%100%
Koszt odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych200%100%
Koszt odpisów amortyzacyjnych od budowli, budynków i lokali będących odrębną własnością 200%

do 10% zysków z pozarolniczej działalności gospodarczej (PIT) lub do 10% dochodów z innych źródeł przychodów niż zyski kapitałowe (CIT)

Brak możliwości odliczenia 
Koszty zakupu ekspertyz, opinii, usług doradczych i usług równorzędnych lub pozyskanie wyników badań od jednostek naukowych200%100%
Koszty zakupu ekspertyz, opinii, usług doradczych i usług równorzędnych lub pozyskanie wyników badań od jednostek innych niż naukowe200%Brak możliwości odliczenia 
Koszty odpłatnego korzystania z aparatury naukowo – badawczej200%100%
Koszt nabycia usługi wykorzystania aparatury naukowo – badawczej200%100%
Koszty uzyskania i utrzymania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawa z rejestracji wzoru przemysłowego200% – mikro, małe i średnie podmioty 

100% – duże podmioty 

100%

Należy pamiętać, że nie ma możliwości zastosowania ulgi B+R w odniesieniu do kosztu, który został odliczony od podatku w inny sposób. Ulga B+R bez przeszkód może być łączona z innymi ulgami, co wymaga jednak uprzedniego rzetelnego dokonania wyodrębnienia etapów prac B+R i przedwdrożeniowych oraz prawidłowego przydzielenia kosztów.

Wszelkie wątpliwości związane z ulgą badawczo – rozwojową, dotyczące możliwości jej zastosowania oraz przydzielenia kosztów do odpowiednich kategorii należy wyjaśniać z instytucjami posiadającymi odpowiednie kompetencje, jak podmioty świadczące doradztwo B+R. Istotnym źródłem wiedzy są również interpretacje podatkowe Krajowej Informacji Skarbowej

Image
Autor Igor Dąbrowski

Specjalista ds. B+R